Projectgeschiedenis: Gratama en NWO

Projectgeschiedenis (2): Gratama/LUF, KNA en NWO

2005-2006: Subsidie Gratama: archeologische rapporten online

Dankzij de subsidie van de Gratama stichting en de Universiteit Leiden (LUF) kon vrijwel direct begonnen worden met het opbouwen van ervaring met het verzamelen, scannen, beschrijven (met qualified Dublin Core) en ontsluiten van 'grijze' archeologische literatuur (Malta rapporten). Hiermee kon tevens de betrokkenheid van de archeologische bedrijven, onderzoeksbureaus en gemeentelijk archeologen bij de duurzame archivering worden vergroot. Deze pioniers (ADC, Archol, AAC projectenbureau, RAAP, gemeenten Vlaardingen, Groningen en Den Haag) hebben een wezenlijke bijdrage geleverd aan het succesvol verlopen van dit project en de uiteindelijke inbedding van het e-depot in de Kwaliteitsnorm Nederlandse archeologie (KNA).

Bijlage: eindverslag 2006: "Archeologische rapporten online, digitale beschikbaarstelling van rapporten over archeologische opgravingen in Nederland".

2006-2007: Inbedding in KNA 3.1

In de begeleidingscommissies voor de herziening van de KNA 3.0 is uitgebreid besproken over de manier waarop digitaal documenteren tijdens archeologisch onderzoek kan worden toegestaan, zonder inbreuk te doen op de kwaliteit. Dit heeft enerzijds geresulteerd in de zogenaamde KNA-bouwstenen en anderzijds in een verplichting om alle digitale producten van archeologisch onderzoek te deponeren bij een betrouwbare digitaal archief (trusted digital repository). Het e-depot voor de Nederlandse archeologie kreeg daarmee een vaste plaats als een samenwerkingsverband tussen de RCE en DANS. De RCE gaat zorgdragen voor de ontsluiting van alle nieuwe Malta-rapportages (vanaf 2007) en DANS, als nationaal data archief voor de sociale en geesteswetenschappen, voor de onderliggende digitale brondata (datasets).

2007-2008: Subsidie Gratama stichting: Odyssee aangepakt!

Bij één van de projecten uit het pilotproject van de Universiteit Nijmegen, de opgravingen in Alphen aan de Rijn van Auxilia, waren alle veldtekeningen gescand en als digitale kopieën van de unieke analoge opgravingsdocumentatie gedeponeerd bij het e-depot. In een pilotproject met subsidie van de Gratama stichting en het Leids Universiteits Fonds kon worden onderzocht of deze vorm van digitale archivering niet een oplossing voor de enorme achterstand bij de uitwerking van oud onderzoek zou kunnen bieden (het zogenaamde Odyssee probleem). De veldtekeningen vormen immers een belangrijke primaire bron van informatie voor de uitwerking van een vindplaats (fasering, activiteiten, huisplattegronden).

De gescande opgravingstekeningen van Geleen-Janskamperveld, toegankelijk vanaf de overzichtskaart (GIS)

bijlage: eindverslag 2008: "Odyssee aangepakt!"

2007-2009: Subsidie NWO middelgroot

In de periode van september 2007 t/m december 2009 kon, dankzij de subsidie van NWO, een belangrijke volgende stap in het proces naar een volwaardig e-depot worden gezet. In het kader van dit project is met name een substantiële toename van de inhoud van het e-depot gerealiseerd. Er zijn de afgelopen 10 tot 15 jaar enorm veel archeologische projecten uitgevoerd waarvan de rapportage en de onderzoeksgegevens weliswaar (deels) digitaal zijn vervaardigd, maar waarvan die bestanden niet duurzaam bewaard, toegankelijk of bekend zijn. De retrospectieve inventarisatie, digitalisering en ontsluiten daarvan heeft geleid tot een e-depot met meer dan 10.000 archeologische rapporten en datasets van een aantal heel grote infrastructurele werken (zoals de Betuweroute, HSL, Maaswerken).
Met dit project heeft tevens een vaste organisatorische inbedding bij DANS (Data Archiving and Networked Services) plaatsgevonden en kon het online archiveringssysteem van DANS (EASY) worden aangepast aan de wensen van de archeologen (bijv. zoeken op een kaart of op een archeologische datering).

bijlage: NWO-middelgroot aanvraag 2006, "EDNA II, Taking the electronic archive for Dutch Archaeology to the next level"
bijlage: mid-term en eindverslag (binnenkort) NWO-middelgroot 2010

2007-2009: subsidie NWO Oogst van Malta

NWO heeft via het subsidieprogramma "De Oogst van Malta" aan een vijftal onderzoeksgroepen de mogelijkheid geboden om de resultaten van individuele Malta onderzoeken bijeen te brengen tot een samenhangend verhaal over de Nederlandse bewoningsgeschiedenis. De digitale resultaten van dit synthetiserende onderzoek zijn nu weer via het e-depot weer beschikbaar gemaakt: "hergebruik van bestaande gegevens levert nieuwe inzichten en nieuwe onderzoeksgegevens op".
Dit voorbeeld heeft geleid tot een verplichte deponering van digitale onderzoeksresultaten bij andere NWO subsidieregelingen, zoals NWO middelgroot en Odyssee.

Datasets van het Oogst van Malta onderzoeksprogramma.

bijlage: eindverslag NWO Oogst van Malta 2010